‘Met slimme ontwerpkeuzes en domotica win je tijd en energie’

Wie ben je en wat doe je?

‘Ik ben Ed. Bijman, architect. Vroeger was ik mede-eigenaar van een middelgroot architectenbureau met ongeveer 20 mensen in dienst. In 2010 kreeg ik tijdens mijn werk een ongeluk en werd ik rolstoelafhankelijk.’ 

‘Voor mij persoonlijk was het heel belangrijk om weer te werken. Werken geeft structuur en het gevoel dat je ertoe doet. In het revalidatiecentrum ligt de focus volledig op je lichaam en herstel. Maar de momenten dat mijn compagnons langskwamen om over werk te praten, gaven mij veel energie.’

‘Ik heb daarna geprobeerd mijn oude functie weer op te pakken, maar het werd duidelijk dat dit niet meer goed paste. Via arbeidsdeskundige Erwin Audenaerde kwam ik in aanraking met de wereld van letselschade. Hij vroeg me of dat niet iets voor mij was en gaf me mijn eerste opdracht: het aanpassen van een woning voor een jonge vrouw met ernstig niet-aangeboren hersenletsel die weer thuis wilde wonen.’

‘Die opdracht liet mij zien wat ik kon betekenen met mijn architectuur. Sindsdien richt ik me vooral op het ontwerpen en adviseren over aangepaste woningen en toegankelijke gebouwen. Vóór mijn ongeluk hield ik me nauwelijks bezig met toegankelijkheid; ik vond het eerlijk gezegd eerder lastig. Pas toen ik zelf in een rolstoel kwam, besefte ik wat een groot verschil een toegankelijk ontwerp kan maken voor mensen met een beperking.’

Wat is de laatste technologie die je zelf in je werk hebt gebruikt?

‘Net als alle architecten gebruik ik ontwerpsoftware. Verder heb ik een aangepaste auto, waardoor ik zelfstandig op mijn werk kan komen. Mijn eigen werkplek is ook bewust ingericht: een bureau op de juiste hoogte, een aangepast toilet en een bank waar ik tussendoor even kan rusten. En uiteraard geen hoogteverschillen.’

Bij welke beperkingen in arbeid kun je technologische hulpmiddelen inzetten? In hoeverre heb je daar zelf over geadviseerd?

‘Ik ontwerp veel voor mensen die net als ik afhankelijk zijn van een rolstoel. In mijn werk gaat het minder over hightech en veel meer over slim toegepaste, laagdrempelige technologie. Ik maak veel gebruik van domotica: technologie om bijvoorbeeld deuren, gordijnen en verlichting op afstand te bedienen.’

‘De afgelopen jaren werk ik steeds vaker als adviseur toegankelijkheid bij grotere projecten, zoals kantoorgebouwen, gemeentehuizen en ook monumentale complexen, zoals het Binnenhof en het Rijksmuseum. Dan ondersteun ik architecten bij de vraag hoe je een gebouw toegankelijk maakt voor iedereen.’

‘Wat ik vaak zie, is dat toegankelijkheid wordt benaderd als een checklist: je kunt met een rolstoel naar binnen, dus het is geregeld. Maar zo werkt het niet. Het gaat erom of een gebouw ook soepel en gelijkwaardig te gebruiken is. Denk aan een gebouw waar de hoofdentree via een mooie grote trap loopt en de rolstoelroute ergens aan de zijkant zit, via een donkere gang. Of waar de rolstoelroute veel langer is dan de reguliere route. Formeel is het toegankelijk, maar de beleving is totaal anders.’

Hoe zie jij de relatie tussen arbeid (duurzame inzetbaarheid) en technologie?

‘Duurzame inzetbaarheid begint niet bij de voordeur van kantoor, maar op het moment dat je ’s ochtends je ogen opent, en stopt niet als je de werkdag voorbij is. Mensen met een beperking zijn vaak veel tijd en energie kwijt aan hun beperking. Elke handeling kost extra energie en tijd: een extra bocht met een rolstoel, een gordijn opendoen, een lichtknop indrukken. Maar vooral bij het opstarten en afsluiten van de dag: het toiletteren, douchen en aankleden. Dáár kan het verschil gemaakt worden met een slimme inrichting van de slaap- en badkamer. Als je winst kunt boeken in die dagelijkse routines, houd je automatisch meer tijd en energie over voor werk. Technologie en slim ontwerp kunnen daarin een enorme rol spelen, zowel thuis als op de werkplek.’

Heb je een tip voor arbeidsdeskundigen?

‘Mijn eerste tip is: blijf nieuwsgierig. Er wordt ongelofelijk veel uitgevonden. Elektrische, op afstand bestuurbare gordijnen waren 10 jaar geleden heel duur, nu liggen ze gewoon bij Ikea. Ook mensen met een beperking zelf zijn erg innovatief en eager om hun kennis te delen. Ik ben nu bezig met een onderzoek naar wat mensen thuis hebben uitgevonden om hun leven makkelijker te maken en verrassend genoeg zijn er al 1100 reacties binnengekomen.’
‘Daarnaast denk ik dat het voor een arbeidsdeskundigen heel belangrijk is om breder kijken dan alleen de werkplek. Het gaat ook om hoe iemand thuis functioneert, hoeveel energie het kost om op het werk te komen en of er na werktijd nog energie overblijft voor het leven eromheen.’

5 vragen aan...

In de reeks '5 vragen aan' interviewen we arbeidsdeskundigen en andere betrokkenen over hun visie op en inzet van technologieën en technologische hulpmiddelen. Wil jij hierover geïnterviewd worden? Laat het ons weten via info@hetakc.nl.